Kerst bij Van Gogh in Etten

Vincents ouders woonden tussen 1875 en 1882 in Etten. Vincent bracht er vaak de feestdagen door en in 1881 woonde hij hier een aantal maanden.
In oktober 1875 verhuisde de familie Van Gogh van Zundert naar Etten. Vader Theodorus Van Gogh had hier een betrekking als dominee gekregen. Vincent woonde destijds in het buitenland en Etten was voor hem de thuisbasis waar hij werd herenigd met familie, voornamelijk tijdens feestdagen, zoals Pasen en Kerstmis. Vincent genoot van het samenzijn met zijn familie.

 

 

Aankomst en vertrek

Veruit de belangrijkste periode die Vincent in Etten doorbracht was van april tot en met december in 1881. Hij was een beginnend kunstenaar. In die zomer logeerde Vincents nicht Kee Vos bij de familie en Vincent werd smoorverliefd op haar. Zijn liefde was zo sterk dat hij haar ten huwelijk vroeg. Beide families waren er op tegen, waren woest zelfs. Kee wees Vincent af. ‘Neen, nooit, nimmer’, zei ze. De familieverhoudingen raakten er sterk door verstoord. Toen Vincent om die reden besloot om de kerkdienst op Kerstavond niet bij te wonen, klapte de boel. Vincent vertrok boos naar Den Haag. Voor het eerst in jaren was hij niet thuis met Kerstmis.

Een heftige scène

Op 29 december schreef Vincent aan zijn broer Theo: "Op kerstmis had ik nog al een heftige scène met Pa en het liep zoo hoog dat Pa zei ’t beter was ik t’huis maar zou verlaten. Nu, het werd zoo gedecideerd gezegd dat ik nog denzelfden dag werkelijk vertrok."

Er zit veel meer achter

"Het kwam eigentlijk aan door dat ik niet naar de kerk ging en ook zeide dat als het naar de kerk gaan iets gedwongens was & ik naar de kerk moest, ik er zeer zeker zelfs nooit meer uit beleefdheid zou heengaan zooals ik dezen heelen tijd dat ik te Etten was vrij geregeld deed. Maar ach, eigentlijk zit er veel meer achter, o.a. de heele geschiedenis van ’tgeen dezen zomer voorviel tusschen mij en K.V."

Ben ik te driftig, te heftig geweest

"Ik was zoo driftig als ik me niet herinner ooit in mijn leven geweest te zijn, en ik heb ronduit tegen Pa gezegd dat ik het heele systeem van die godsdienst afschuwelijk vond en juist omdat gedurende een miserabelen tijd van mijn leven ik mij te veel in die dingen verdiept heb er niets meer mee wil te maken hebben en mij er voor wachten moet als voor iets fataals.– Ben ik te driftig, te heftig geweest – het zij zoo, maar al ware dat eens het geval dan is ’t nu meteen voor goed uit ook."

Herinnering aan Etten

Vincent verliet Etten boos. Hij keerde er nooit meer naar terug. Maar hij koesterde wel zijn leven lang mooie herinneringen aan zijn tijd in het Westbrabantse land. Vlak voor zijn dood vroeg Vincent aan zijn moeder hem nog eens wat schetsen uit Etten te sturen. En toen bevriend schilder Paul Gaugain hem overhaalde om eens wat meer vanuit zijn fantasie te schilderen maakte hij het prachtige 'Herinnering aan de tuin in Etten' als een dierbare herinnering.